ERGENLİKTE STRESLE BAŞA ÇIKMA

ELİFCAN ÖZTÜRK ( Aile Danışmanı Uzmanı / Psikolog )



         ERGENLİKTE STRESLE BAŞA ÇIKMA

● Stres bireyin duygusal ya da fiziksel durumuna karşı olası bir tehdit sezdiğinde, vücudunda ya da beyninde oluşan bir tepkidir.Psikologlar bir olayın, ancak siz onu tehdit edici olarak algılarsanız stres yaratabileceğini kabul etmektedir.

  ● Stresin, insanların fiziksel ve psikolojik yaşamları üzerinde önemli etkileri vardır. Araştırmalar, stresin madde kullanımı, intihar, depresyon, kalp hastalıkları ve bağışıklık sisteminin zayıflaması gibi önemli psikolojik ve fiziksel rahatsızlıklara neden olduğunu ortaya koymuştur.

  ● Organizmanın uyum sağlayıcı mekanizmalarını sarsan koşul ve faktörlere stresör adı verilir.

  ●Ergenler için stres verici faktörler arasında şunları sayabiliriz:

           √ Gelişimsel görevler: 1.Bedensel özelliklerini kabul etmek ve bedeni olumlu kullanmak
                                               2. Cinsel rolünü kabul etme ve bu role uygun davranışlar geliştirme
                                               3. Her cinsten yaşıtlarıyla yeni ve daha olgun ilişkiler kurmak

                                               4. Ana-babadan ve diğer yetişkinlerden duygusal bağımsızlığı

                                                   gerçekleştirme, kendisi ile ilgili önemli karalar verebilme.
                                               5. Meslek seçimi için gerekli ön hazırlıkları yapma ve kendisine en                                                                           

                                                   uygun olan mesleği seçebilme

                                               6. Evliliğe ve aile yaşamına hazırlanmak

            √ Aile ve akranlarla ilişkiler

            √ Okul ve sınavlardan kaynaklanan sorunlar

           √ Önemli birinin ölümü

           √ Sağlık problemleri ve cinsellikle ilgili problemler

   ●Bu dönemde ergenler için stres kaynakları sadece karşılaşılan olay ya da durumlar değildir.Ergenlik,insan hayatında bir geçiş dönemidir.Bu dönemde ergen bir yandan  hayatını sürdürmeye çalışırken bir yandan da toplumsal,psikolojik ve biyolojik değişikliklerin oluşturduğu stresle başa çıkmak zorunda kalmaktadırlar.Vücutlarındaki fizyolojik değişikliklere alışmaya çalışmakta ve bu dönemde anne-babalarından aldıkları özerklikle kendilerini toplumda var etmeye çabalamaktadırlar.Bütün bunların yanı sıra ergenlerin tamamlamak zorunda oldukları bir kimlikleri de vardır.Çocukluktan başlayan kimlik oluşumunu bu dönemde çok büyük ölçüde tamamlamalıdırlar.İşte bu karmaşık dönemde kişiler sağlıklı bir ergenlik dönemi geçirmek için kendilerinin başa çıkma yollarını keşfetmeli ve onları kullanarak strese karşı daha dayanıklı olmalıdırlar.

   ● Burada başa çıkma ise stresörlerin uyandırdığı duygusal gerilimi azaltma, yok etme  ya da bu gerilime direnme amacıyla gösterilen bilişsel, davranışsal ve duygusal tepkilerin bütünüdür.

   ● Literatürde ergenlikte stresle başa çıkma konusunda ise birçok farklı araştırma vardır.Her kuramda bu konuda,kuram ve kuramcının savunduklarına bağlı olarak

ergenlere önerilen çeşitli başa çıkma yöntemleri mevcuttur.Her kuramın ileri sürdüğü bu yöntemleri geliştirme tekniklerini ve süreçlerini bir yana bırakacak olursak genel olarak ergenler yaşları itibariyle kendilerinin farkındadırlar ve kendilerini tanıdıkça çeşitli yollarla stresle başa çıkabilecek düzeye gelmektedirler.Geçmiş deneyimleriyle o an ki yaşadıklarını karşılaştırarak duygularına,hareketlerine yön verebilirler.Beklenmedik ve stres yaratan bir durum karşısında zaman geçtikçe ve deneyim kazandıkça,stresin üstesinden daha az zararla gelmektedirler.Bu dönemde,çocukluktaki gibi ebeveynlerin de etkisi çok önemlidir.Çünkü burada da ergen,onları rol model almaktadır.

   ● Ergenlik döneminde başa çıkma yöntemleriyle birlikte bir yandan da kişiliğin temelleri atıldığından,kişi ergenlikten çıktığında zayıf ya da güçlü kişilikte olabilir.Eğer kişiliği zayıf inşa edilmişse yetişkinliğinde zorluklar karşısında yıkılma olasılığı çok daha yüksek olur.Bunun yanında ergenler küçük süreli stresörler yardımıyla güçlü bir kimliğe bürünebilirler.Bu durum da kişinin ileriki yaşlarında sorunlarla baş etmede önemli bir araç olacaktır.

                            KAYNAKLAR

Folkman,S. (1984). Personal Control And Stress And Coping Processes: A Theoritical

Analysis. Journal of Personality and Social Psychology, 45, 839-859.

Jose, P.E., & Huntsinger, C.S. (2005). Moderation And Mediation Mffects Of Coping

By Chinese American And European American Adolescents. Journal of

 Psychology, 166, 1, 16-43.

Moss, R.H., & Billings, A.G. (1982). Conceptualizing And Measuring Coping

Resources And Processes. In Goldberg, L. & Brenznitz. S. (Eds).

Scroll to Top